RACE-model voor ChatGPT-prompts: het sjabloon met voorbeelden

Het RACE-model is een van de bekendste stramienen om een ChatGPT-prompt op te bouwen: Role, Action, Context, Execute. Handig, op twee verwarringen na. In marketingkringen betekent RACE meestal iets heel anders, en zelfs binnen de promptwereld circuleren er drie invullingen van die laatste letter. Dit artikel zet dat recht en levert daarna vooral waar je voor komt: een kant-en-klaar sjabloon dat je kunt kopiëren, ingevuld voor de marketingtaken die bij een KMO het vaakst terugkomen. De theorie achter goed prompten laten we bewust links liggen, die staat in onze gids over prompts schrijven en in het vervolg over prompt engineering.

Waar staat het RACE-model voor bij ChatGPT-prompts?

RACE is een promptsjabloon met vier blokken: Role (welke rol de AI aanneemt), Action (welke taak je precies vraagt), Context (wat het model over jouw situatie moet weten) en Execute (in welke vorm het antwoord moet komen). Je schrijft ze onder elkaar in één prompt. Het kader komt uit de praktijk van AI-consultants, niet uit academisch onderzoek.

Blok	Vraag die je beantwoordt	Voorbeeld van een regel
Role	Wie moet de AI zijn?	”Je bent copywriter met ervaring in B2B-software.”
Action	Wat moet er gebeuren?	”Schrijf een opvolgmail voor prospects die niet reageerden.”
Context	Wat moet hij weten om het goed te doen?	”Doelgroep, product, tone of voice, wat er al gestuurd is.”
Execute	Hoe moet het antwoord eruitzien?	”Maximaal 130 woorden, drie onderwerpregels, geen bullets.”

Let op met de naam. Wie in een marketingcontext over het RACE-model spreekt, bedoelt vaak het planningsmodel van Smart Insights: Reach, Act, Convert, Engage, een indeling van de klantreis die Dave Chaffey rond 2010 introduceerde en die niets met AI-prompts te maken heeft. Zelfde vier letters, ander vakgebied. Wij hebben het hier consequent over het promptkader; het planningsmodel hoort thuis in een gesprek over online marketing en kanaalstrategie.

Waar staat de E in RACE voor?

Voor Execute, in de meest gebruikte versie: de instructie over vorm en formaat van het antwoord. Daarnaast circuleren er twee varianten, Expectation en Examples. Ze wijzen alle drie naar dezelfde plek in de prompt, namelijk het slotblok waarin je vastlegt hoe de output eruit moet zien. Dat er varianten bestaan, komt doordat niemand het kader ooit formeel heeft vastgelegd.

Wie het waar gebruikt:

• Execute: de versie van Trust Insights, waar Christopher Penn het kader beschrijft, en van Ayse Ozturk, die het samenvat als “specify the output style”.
• Expectation: de versie van Fabio Vivas, met als zinsjabloon “As a [Role], [Action] considering [Context]. I expect [Expectation]”.
• Examples: een variant die vooral in promptbibliotheken opduikt en het slotblok gebruikt om voorbeelden mee te geven in plaats van vormvereisten.

Praktisch maakt de keuze weinig uit, zolang je consequent blijft. Wij houden Execute aan omdat vormvereisten in bijna elke taak nodig zijn en voorbeelden niet. Voorbeelden meegeven blijft nuttig, maar dan als aanvulling, zoals verderop staat.

Hoe ziet een RACE-prompt er concreet uit?

Als vier gelabelde regels of blokken onder elkaar, elk beginnend met de naam van het onderdeel. Die labels zijn geen decoratie: ze dwingen je om niets over te slaan en maken de prompt herbruikbaar, omdat je enkel de invulvelden hoeft te vervangen. Dit is het lege sjabloon:

Role: Je bent [functie of expertise] met ervaring in [sector of domein].
Action: [Werkwoord] [wat precies] voor [wie].
Context: Wij zijn [bedrijf of product]. Doelgroep: [omschrijving].
         Tone of voice: [omschrijving]. Wat je moet weten: [feiten, cijfers,
         beperkingen, wat er al gebeurd is].
Execute: [Lengte en taal]. [Structuur: kop, bullets, tabel, aantal varianten].
         Vermijd: [wat je expliciet niet wil].

En zo ziet het eruit als je het invult voor een concrete taak:

Role: Je bent copywriter met ervaring in B2B-software voor productiebedrijven.
Action: Schrijf een opvolgmail naar prospects die vorige maand ons webinar
        volgden maar nog geen demo boekten.
Context: Wij verkopen planningssoftware aan productiebedrijven met 50 tot 250
         medewerkers. De ontvanger is productieverantwoordelijke, geen IT'er.
         Zijn grootste frustratie is plannen in Excel en elke week opnieuw
         schuiven. Het webinar ging over planningsfouten die geld kosten.
         Tone of voice: nuchter, geen superlatieven, geen verkooppraat.
Execute: Maximaal 130 woorden, in het Nederlands, met drie onderwerpregels om
         uit te kiezen. Sluit af met één concrete vraag.
         Vermijd: opsommingen van features en het woord "oplossing".

Het verschil met “schrijf een opvolgmail over ons webinar” is niet subtiel. De tweede versie kan het model alleen beantwoorden met een gemiddelde e-mail; de eerste geeft hem genoeg om iets te schrijven dat op jouw bedrijf lijkt.

Welke RACE-sjablonen kun je meteen kopiëren?

Hieronder zes sjablonen voor terugkerende marketingtaken. Vervang de blokhaken door je eigen gegevens en laat de labels staan. Ze zijn bewust compact gehouden; het Contextblok mag bij jou gerust drie keer zo lang worden, want dat is de plek waar kwaliteit vandaan komt.

Taak	RACE-sjabloon
Productbeschrijving	Role: copywriter voor een webshop in [sector]. Action: schrijf een productbeschrijving voor [product] gericht op [doelgroep]. Context: [wat het product doet], [waarom klanten twijfelen], tone of voice [omschrijving]. Execute: 120 woorden, openingszin plus drie voordelen plus afsluiter, geen superlatieven.
LinkedIn-post	Role: contentverantwoordelijke van [bedrijf]. Action: schrijf drie varianten van een post over [onderwerp]. Context: doelgroep [functie en sector], wat wij erover te zeggen hebben: [standpunt of ervaring]. Execute: max 120 woorden per variant, elk met een andere opening (vraag, cijfer, anekdote), geen hashtags.
Opvolgmail	Role: [jouw functie] bij [bedrijf]. Action: schrijf een opvolgmail naar [type contact] die [situatie]. Context: eerdere contactmomenten [omschrijving], hun bezwaar is vermoedelijk [bezwaar], tone of voice [omschrijving]. Execute: max 130 woorden, ik-vorm, drie onderwerpregels, afsluiten met één vraag.
Advertentietekst	Role: performance-copywriter. Action: schrijf vijf advertentiekoppen en twee beschrijvingen voor [campagne]. Context: aanbod [omschrijving], doelgroep [omschrijving], wat ons onderscheidt: [punt]. Execute: koppen max 30 tekens, beschrijvingen max 90 tekens, geen uitroeptekens, Nederlands.
Reviewanalyse	Role: marketinganalist. Action: analyseer onderstaande klantreviews en haal de terugkerende patronen eruit. Context: wij zijn [type zaak], we willen weten [vraag]. Reviews: [plak hier]. Execute: vijf patronen, elk met een citaat uit de data en één actie die wij kunnen nemen, in een tabel.
Blogbriefing	Role: contentstrateeg. Action: maak een artikelbriefing over [onderwerp]. Context: doelgroep [omschrijving], zoekintentie [informatief of commercieel], wat wij al gepubliceerd hebben: [links]. Execute: werktitel, zes tot acht H2’s als vraag, per H2 twee zinnen richting, plus vijf vragen voor de FAQ.

Werk je vaker met content in volume, dan is dit precies het punt waarop sjablonen overgaan in een proces; hoe dat er structureel uitziet, staat bij AI-contentproductie.

Hoe scherp je Role, Action, Context en Execute aan?

Per blok geldt een eigen vuistregel: houd de rol geloofwaardig, maak de actie meetbaar, vul de context aan tot een nieuwe collega ermee vooruit zou kunnen, en beschrijf de vorm zo dat je het resultaat kunt afvinken zonder discussie. De meeste teleurstellende output is te herleiden tot één van deze vier blokken die te dun is ingevuld.

• Role: kies een rol die past bij het perspectief dat je wil (“copywriter voor webshops”, niet “de beste marketeer ter wereld”). Verwacht er geen wonderen van op het vlak van juistheid: onderzoek van Zheng en collega’s testte 162 rollen op 2.410 feitelijke vragen en vond dat een persona in de systeemprompt de prestaties niet stelselmatig verbetert. Gebruik Role dus voor toon en invalshoek, en zet de kennis die je nodig hebt zelf in Context.
• Action: één taak per prompt, met een werkwoord vooraan. Wie in dezelfde prompt om een e-mail, drie posts en een analyse vraagt, krijgt drie halve antwoorden. Splitsen is bijna altijd sneller dan herwerken.
• Context: dit is het blok dat het meeste verschil maakt en dat het vaakst wordt overgeslagen. Doelgroep, aanbod, tone of voice, wat er al gebeurd is, wat niet mag. Een goede test: zou een freelancer met deze briefing kunnen starten zonder terug te bellen?
• Execute: lengte, taal, structuur, aantal varianten, en expliciet wat je niet wil. Dat laatste is de goedkoopste kwaliteitswinst die er is; “vermijd clichés zoals baanbrekend en revolutionair” scheelt een halve herschrijfronde.

Wanneer voeg je voorbeelden toe aan je RACE-prompt?

Zodra vorm alleen niet volstaat om je bedoeling over te brengen. Een stijl beschrijven werkt maar tot op zekere hoogte; twee alinea’s die je goed vindt, zeggen meer dan tien adjectieven. Plak die dan onderaan de prompt, na Execute, met een korte instructie erbij (“schrijf in deze stem, niet over deze inhoud”).

Die techniek heet few-shot prompting en is precies waar de Examples-variant van RACE naar verwijst. Ze loont vooral bij tone of voice, bij een vast formaat dat lastig te beschrijven is (een productfiche, een rapportageblok) en bij classificatietaken, waar één voorbeeld per categorie het model meteen op het juiste spoor zet. Twee tot vijf voorbeelden volstaan doorgaans; daarna neemt de winst af en gaat het model vooral kopiëren. De bredere set technieken, van voorbeelden meegeven tot stap voor stap laten redeneren, behandelen we in ons artikel over prompt engineering. Een korte definitie van de term staat ook in de woordenlijst.

Wat gaat er meestal mis met een RACE-prompt?

Zelden het kader zelf, bijna altijd de invulling. De vier klassiekers: een leeg Contextblok, meerdere taken in één prompt, een Execute-blok dat alleen “professioneel” zegt, en een sjabloon dat mechanisch wordt ingevuld zonder na te denken over de taak. Een vijfde valkuil is subtieler: te veel vertrouwen op de rol.

Wat daar tegen helpt, is banaal maar effectief. Behandel het eerste antwoord als een ruwe versie en stuur bij in een tweede beurt, in plaats van de prompt eindeloos te blijven perfectioneren; een gesprek van drie beurten levert meestal beter werk dan één megaprompt. Controleer feiten, cijfers en namen vóór publicatie, ook als het antwoord vlot geformuleerd is. En bewaar wat werkt meteen, want de prompt die je vandaag na vier pogingen goed krijgt, ben je volgende week kwijt. Wil je zien hoe die keuze tussen AI-tekst en eigen werk in de praktijk uitpakt, dan is AI-copywriting versus mens een nuttige aanvulling.

Hoe maak je van RACE een vaste werkwijze in je team?

Door van je beste prompts sjablonen te maken en die centraal te bewaren met invulvelden erin. Zo krijgt iedereen dezelfde kwaliteit en bouw je per taak verder op wat bewezen werkt, in plaats van elke keer te improviseren. Eén gedeeld document volstaat om te beginnen; een tool heb je pas nodig als het er tientallen worden.

Praktisch: kies drie terugkerende taken, werk er per taak één RACE-sjabloon voor uit, test een week, en scherp aan op basis van wat de output structureel mist. Spreek af wie de bibliotheek beheert en zet bij elk sjabloon één regel over wanneer je het gebruikt. Evalueer na een maand welke sjablonen echt open gaan; die twee of drie zijn je échte winst, de rest mag weg. Groeit dat uit tot terugkerende workflows die je liever automatisch laat lopen, dan is marketingautomatisering de volgende stap, en verder nog AI-agents.

Wil je dat je team dit onder de knie krijgt op de eigen taken? ClickForest geeft praktijkgerichte AI-opleidingen aan KMO’s in Vlaanderen, waarin we samen de sjablonen uitwerken voor het werk dat bij jullie elke week terugkomt. Bekijk de AI-opleiding of plan een vrijblijvende video-call.

Wat onthoud je over het RACE-model?

RACE is geen wondermiddel maar een geheugensteun met vier blokken: Role, Action, Context, Execute. De waarde zit niet in de letters maar in de discipline die ze afdwingen, en vooral in het Contextblok dat de meeste mensen te dun invullen. Gebruik het kader waar het thuishoort, bij terugkerende taken die je wil standaardiseren, en verwar het niet met het gelijknamige planningsmodel uit de marketing.

Werk je liever met een lossere formule, begin dan bij prompts schrijven in vier stappen; wil je verder dan sjablonen, ga dan naar prompt engineering. Welke assistent je daarbij kiest, maakt minder uit dan je denkt, al helpt onze vergelijking van AI-tools om te bepalen wat bij welke taak past. En wil je AI breder inzetten dan tekst alleen, dan begint dat bij AI voor groei.